MÜZİK TERAPİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ VE UYGULANDIĞI MEKÂNLARA BİR BAKIŞ

ÖZET 

Bilinen ilk zamanlardan itibaren müzik, Tanrı ile iletişim kurmak ve topluluk ritüelleri (törenler) için önemli bir role sahip ve bu ritüellerin bir parçasıdır. Eski Hindistan’da, Çin’de, Yunan ve Türk’lerde sesler ve seslerin etkileri üzerine inançlar geliştirildiği, telkin, fizyoterapi ve müzik- terapi gibi uygulamaların yapıldığı bilinir. Antik Yunan döneminde ilk hastanelerden Asklepieion, İslâm dünyasında Selçuklular ve Osmanlılar döneminde görülen bîmarhane/darüşşifâ gibi mekanlar, müziğin tedaviye yardımcı bir unsur olarak tatbik edildiği yerlerdir. Özellikle Osmanlı döneminde makamların, insanın his dünyasına tesiri, hangi tür hastalıkların tedavisinde tatbik edildikleri; ten rengi ile makamlar arasındaki münasebet gibi konular tarihsel aktarımla günümüze ulaşmış bilgilerdir. Makalenin amacı, Eski Yunan’dan Osmanlı dönemine dek müziğin insan yaşamına ve his dünyasına tesirlerini aktaran yazılı kaynakların tespiti ve “müzik terapi” kavramının disipline edilme, kurumsallaşma sürecine ışık tutmaktır. Elde edilen kaynaklara göre, antik dönem ve Ortaçağ İslam dünyası düşünürlerinin eserlerinde yer alan müzik terapi geleneği hakkında kronolojik anlatım yöntemiyle, müzik terapi kullanımı üzerine geniş bir literatür sunulmuştur. Araştırmada veri toplama yöntemiyle ulaşılan Osmanlı Türkçesi, Arapça, Farsça, Türkçe ve İngilizce kaynaklar değerlendirilmiş, geniş bir literatür çalışması tarihsel aktarımla sunulmuştur. Selçuklu ve Osmanlı döneminde müziğin tedavi amaçlı kullanıldığı mekanlardan örnekler verilirken, müziğin makamsal bağlamda insana tesirlerinin yüzyıllardır mevcut olduğu tespit edilmiştir. 18. yüzyıldan sonra kurumsallaşmaya başlayan bu alan, bilim açısından araştırılmış ve giderek daha çok bilimsel araştırma konusu olmuştur. Günümüzde dünyanın çeşitli ... (Makalenin tam metnini okumak için tıklayın)

Toplumsal cinsiyet kuramlarinin müzikoloji ve etnomüzikoloji araştirmalarindaki izleri 
(özet)

Toplumsal cinsiyet kuramları, cinsiyet temalı tüm fikir, kavram ve kültürel öğeleri kapsayan içeriğiyle, heteronormatif düzenin ve/veya bu düzenin dışında kalan kavramların birbiriyle ilişkilendirildiği ya da birbiri üzerinden konumlandırıldığı bir yapıya işaret eder.

19. yüzyılı takiben akademik alanda kültürel ya da toplumsal verilere göre cinsel kimliklere yüklenen davranış biçimlerini eleştirmek ve sosyal yaşam içerisinde cinsiyete dayalı olarak gözlemlenen hak veya haksızlıkları ifade etmek amacıyla çeşitli (gender, feminizm, queer) teorik ve kavramsal yaklaşımlar geliştirilmiştir. Feminizmle, 1960’larda ağırlıklı olarak kadının savunusu gerçekleştirilirken 1980’lerde erkek ve kadın haklarının eşitliği ağırlık kazanmış, 1990’lar itibariyle eşcinsellerin de hak arayışı çalışmalara dahil edilmiştir.

Ortak problem, toplum içerisinde ‘ötekileştirilen’ bireylerin mevcudiyetinin kabulü ve eşit şartlara ulaşma mücadelesi olarak tanımlanabilir. 1930 yılında Amerika’da kurulan “New York Müzikoloji Topluluğu”, 1934 yılında “Amerikan Müzikoloji Topluluğu” ismiyle kültürel bir hareket olarak müzikoloji alanına hizmet vermiş, müzikolojinin doğal bir parçası olarak tartışılan toplumsal cinsiyet konusunu da araştırma kapsamına almıştır.

Çalışmada, müzikoloji ve etnomüzikoloji disiplinleri kapsamındaki örnekler üzerinden müzikal pratiklerle toplumsal cinsiyet kuramları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Avrupa, Amerika ve Türkiye’de yazılan toplumsal cinsiyet ve müzik literatürü, kapsamları hakkında bilgi edinmek amacıyla incelenmiş, elde edilen veriler üzerinden kültürlerin önemli bir parçası olarak müzik performansının cinsiyet kuramlarıyla olan yakın bağı araştırma örnekleriyle aktarılarak, araştırmalardaki bulgular değerlendirilmiştir.
(Makalenin tam metnini okumak için tıklayın)

Başlıca Yayınlar

  • Geleneksel İran müzik tarihine genel bakış. (yazıyı görüntüle)
  • Poüler Kültür ve Pop Kavramı... (yazıyı görüntüle) 
  • Çak Ersoy, Şeyma. Ş.Şehvar Beşiroğlu (2017). Bir Muhabbet Kuşu-Postmodern Göstergeler Işığında Zeki Müren, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  • Çak Ersoy, Şeyma (2017). Münir Nurettin Selçuk and the Turkish Maqam Music Singers ın the Modernization Process, Journal of the International Scientific Researches, Vol.2 No.2.  (yazıyı görüntüle)
  • Çak Ersoy, Şeyma. (2017) (Editör ve Bölüm Yazarı) Kadın ve Müzik. "Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye Müzik Kanallarında Yer Alan Popüler Müzik Videolarına Bir Bakış", İstanbul, Milenyum Yayınları.
  • Çak Ersoy, Şeyma. Ş.Şehvar Beşiroğlu (2017). (Editör ve Bölüm Yazarı) Kadın ve Müzik. "Avrupa'da Müzikoloji Alanında Yapılmış Çalışmalarda Kadının Varlığı", İstanbul, Milenyum Yayınları.
  • Çak Ersoy  Şeyma. (2016) Taş Plaklarda Gizlenmiş Kadın Solist Performansları, Uluslararası Müzik Sempozyumu "Müzikte Performas", Osmangazi Belediyesi Yayınları, Bursa.
  • Çak Ersoy, Şeyma (2015). In the light of postmodern indicators Zeki Müren’s musical career, International Journal of Human Sciences, Vol.12 No.2. (yazıyı görüntüle)
  • Çak Ersoy, Şeyma. Ş. Şehvar Beşiroğlu (2013). Hünsa Sesli Postmodern Bir Aktör: Zeki Müren, Porte Akademi Dergisi, İstanbul.
  • Çak Ersoy, Şeyma. Ş. Şehvar Beşiroğlu (2013). Avrupa Müzik Çalışmalarında Kadın, Porte Akademi Dergisi, İstanbul.
  • Ersoy, Şeyma.(2010) Popüler Müzik Videolarında Toplumsal Cinsiyet İncelemesi, 18. Eas Kongresi, Sosyo-Kültürel Değişimler Bağlamında Müzik ve Müzik Eğitimi, Bolu.(sayfaya git)
  • Ersoy, Şeyma.(2010) Bellek ve Osmanlı Geleneğinde Meşk Sistemi, Orkestra.
  • Ersoy, Şeyma.(2009) Kimlik, Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Kavramları ve Müziğe Yansımaları, Folklor Edebiyat Dergisi,
  • Çak Ersoy, Şeyma.(2009) Köçek ve Çengilerin Toplumsal Cinsiyet Teorisi Üzerinden Yansımaları, Akademik Araştırmalar Dergisi, Yıl:11, S.43.
  • Ersoy, Şeyma., (2008) “Geleneksel İran Müzik Tarihine Genel Bakış” Musiki Dergisi (www.musikidergisi.net) Aylık İnternet Türk Musikisi Dergisi.
  • Ersoy, Şeyma., (2010) Osmanlı Eğlence Hayatında Dans Unsurları Olarak Köçekler ve Çengiler, Motif.
  • Ersoy, Şeyma (2009). Osmanlı Müziğinin İstanbul'a Yansımaları, 7. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi, Ankara. (5-10 Ekim)(sayfaya git)
  • Ersoy, Şeyma. (2007)  Ustalara Saygı: Erol Sayan, Porte, İTÜ Müzik Bilim Kulübü Aylık Bülteni, (Ocak).
  • Ersoy Şeyma., (2007)  Saz Şairleri, Porte, İTÜ Müzik Bilim Kulübü Aylık Bülteni, (Mart).